Un americano cu kier biba y haci negoshi na Aruba ta topa cu dos conhunto di regla. E prome ta e ley di imigracion di Aruba, oficialmente e Landsverordening toelating en uitzetting (cortico: LTU). E ta determina ken por ta riba e isla sin permiso, ken tin mester di un permiso y ki ora un persona mester bai. E di dos ta un tratado di 1956 entre Hulanda y Estados Unidos: e Tratado di Amistad, conoci na Merca como DAFT.

Un tratado di 1956 ta duna americano na Aruba e mesun posicion cu un hulandes di Hulanda. Kico esey ta nifica den practica?
Mayoria hende conoce e tratado ey como e regla cu ta laga americano habri un negoshi na Hulanda sin hopi problema. Menos conoci ta cu e ta conta na Aruba tambe, y cu corte a confirma esey na 2014. Den e articulo aki nos ta splica na lenguahe simpel con e dos regulacionnan ta traha hunto: kico e tratado ta haci mas facil, y kico ta sigui conta normal.
E LTU ta parti tur hende den tres grupo.
E prome grupo no tin mester di ningun admision: arubiano, hende cu a bira hulandes na Aruba, y hulandes di pafo di Aruba cu ta biba aki diez aña of mas caba.
E di dos grupo ta admiti "di derecho". Esey ta nifica: automaticamente, sin permiso y sin condicion. Den e grupo aki tin, entre otro, hulandesnan cu a wordo admiti na Aruba pa mas cu cinco aña sin interupcion. Nan por haya un declaracion di esey serca gobierno.
E di tres grupo ta tur otro hende. Nan tin mester di un permiso di residencia di DIMAS. Un permiso asina generalmente ta conta un aña, ta mara na un fin (trabou serca un empleador specifico, director di un compania, inversionista, reunificacion di famia) y mester wordo renoba cada biaha. Ken ta biba diez aña legalmente na Aruba por haya un permiso pa tempo indefini.
E ley conoce turista tambe: bishitante cu ta keda cortico y no ta traha aki pa pago. E termino standard ta trinta dia, pero pa hulandes y americano e ta extendi te 180 dia.
E LTU ta pone rekisito tambe cu ta conta pa tur hende. Un permiso por wordo rechaza pa entrada insuficiente, pa a pasa e termino di estadia un biaha anterior, pa informacion incorecto of pa antecedente penal. Ken ta viola e condicionnan por perde su permiso y wordo expulsa. Y empleador no mag tuma ningun hende den servicio sin un titulo di residencia valido, bou di boet te cu Afl. 25.000 y den caso serio prison.
E tratado ta duna americano e derecho pa bin Hulanda pa haci comercio of pa dirigi un empresa den cual nan a invertí un suma considerabel. E ta duna nan tambe e derecho pa funda y maneha compania riba e mesun nivel cu hulandes.
Pa Aruba un frase den e Protocolo anexo ta decisivo. E ta bisa cu americano den e partinan caribense di Reino ta ricibi e mesun trato cu hulandesnan cu no a nace aya. Cu otro palabra: na Aruba un americano ta wordo trata manera un hulandes di Hulanda cu ta muda pa e isla.
Pa hopi tempo e gobiernonan den e parti caribense di Reino tabata di opinion cu e frase ey tabata trata solamente comercio y no tabatin nada di haber cu permiso di residencia. Corte Comun di Husticia, e corte mas halto pa Aruba, Corsou, Sint Maarten y e islanan BES, a caba cu esey dia 15 di december 2014 den un caso di Sint Maarten. Corte a dicidi cu e disposicion ta asina cla cu americano por invoc'e directamente, cu e ta conta pa tur fin di residencia (no solamente pa empresario), y cu un peticion di un americano mester wordo evalua segun e reglanan cu ta conta pa hulandes. Ya na 2010 e corte di prome instancia a uza e mesun punto di salida den un caso tocante un directievergunning pa un americano.
Gobierno ta aplica esey caba. Riba e website oficial di Gobierno di Aruba ta para, cerca e declaracion di admision di derecho, cu e ta wordo duna na hulandesnan admiti na Aruba pa mas cu cinco aña "y a base di hurisprudencia tambe na personanan cu nationalidad americano bou di e mesun condicionnan". E Manual di Admision di DIMAS di 2023 tambe ta pone hulandes y americano banda di otro na varios lugar, por ehempel ora ta trata di entrega un peticion mientras bo ta na Aruba como turista.
| Tema | Hulandes di Hulanda | Americano cu ta invoca e tratado |
|---|---|---|
| Como turista na Aruba | 180 dia | 180 dia |
| Prome cinco aña | Permiso di residencia necesario, bou di e regimen mas liviano pa hulandes | Mesun cos |
| Garantia (waarborgsom) | No ta debi | No ta debi |
| Entrega peticion for di Aruba (como turista) | Posibel | Posibel |
| Despues di mas cu cinco aña di admision sin interupcion | Admiti automaticamente, sin condicion | Mesun cos, confirma pa gobierno |
| Exencion pa arubiano (naci of naturalisa) | No aplicabel | No aplicabel |
| Motibo di rechazo, revocacion, expulsion | Ta conta | Ta conta |
| Regla pa empleador | Ta conta | Ta conta |
Cuater cos ta resalta.
E tratado no ta haci un americano un arubiano. E comparacion ta cu un hulandes cu ta bin di pafo, no cu un hende cu a nace aki.
E tratado no ta elimina e permiso. Den e prome cinco aña un empresario americano tambe tin mester di un permiso di residencia di DIMAS, por ehempel como inversionista of director. E diferencia ta den e evaluacion: e ta sigui e reglanan mas flexibel pa hulandes, sin garantia, y e peticion por wordo haci for di Aruba.
Despues di cinco aña e situacion ta cambia. E ora ey e americano, mescos cu e hulandes, ta admiti automaticamente. No mas renovacion anual, no mas conexion cu un empleador of funcion.
E obligacionnan ta keda. Suficiente entrada, sin antecedente penal, informacion honesto, no personal sin titulo di residencia: esey ta conta pa americano exactamente mescos cu pa tur hende. E tratado mes ta bisa cu e no ta duna exencion di rekisitonan legal cu ta conta pa tur hende.
E LTU ta trata residencia, no e negoshi mes. Ken kier maneha un empresa na Aruba tin mester ademas di un vestigingsvergunning y, den caso di un compania, un directievergunning. E negoshi mester wordo inscribi na Camara di Comercio, y impuesto y premio social (AZV, AOV/AWW) ta conta normal. E tratado ta garantisa cu un americano no ta wordo trata pio cu un empresario arubiano den tur esey, no cu e pasonan ey por wordo salta.
Fiscalmente tambe tin un limite. Dia 19 di juni 2026 Hoge Raad a dicidi cu un compania mama americano cu mes no ta haci nada na Aruba no por invoca e tratado contra e impuesto arubiano riba dividendo. E tratado ta protehá esun cu realmente ta haci negoshi aki.
Profesion regula, manera dokter, abogado of contador, ta cay pafo di e tratado. Pa nan e rekisitonan profesional normal di Aruba ta conta.
E tratado ta traha den e otro direccion tambe. Pasobra arubiano tin nationalidad hulandes, nan por pidi un visa americano di inversionista E-2. Pa esey mester un inversion sustancial, realmente haci y na riesgo, den un negoshi real cu e peticionario mes ta dirigi. No tin un suma minimo; mas chikito e negoshi, mas grandi e parti di e costo cu mester ta invertí. E visa por wordo renoba semper, pero e no ta hiba na un green card.
Ley arubiano ta fiha e reglanan; e tratado ta fiha e criterio cu cual e reglanan ey ta wordo aplica riba un americano. Ken conoce e tratado y ta invoc'e na tempo ta descubri cu Aruba ta un di e lugarnan mas accesibel den e region pa americano biba y haci negoshi. Ken ta kere cu e tratado ta pone tur regla un banda lo keda desapunta.
Bo kier establece bo mes na Aruba como americano of adkiri un negoshi aki, of bo ta considera como empresario arubiano e paso pa Estados Unidos? Glas & Glas Attorneys and Legal Consultancy ta yuda bo cu gusto, na papiamento, ingles, hulandes of spaño.
E articulo aki ta informacion general, no conseho. E ta basa riba e Landsverordening toelating en uitzetting, e tratado y e Protocolo, hurisprudencia publica te cu 2026 inclusive y informacion oficial di Gobierno di Aruba y di Departamento di Estado di Merca. Maneho y suma por cambia. No por deriva ningun derecho for di e articulo aki.
Si, den e prome cinco aña. E Tratado di Amistad no ta elimina e permiso, pero e ta sorga cu e peticion ta wordo evalua bou di e reglanan mas flexibel pa hulandes: sin garantia y cu posibilidad pa pidi for di Aruba. Despues di mas cu cinco aña di admision sin interupcion un americano, mescos cu un hulandes, ta admiti di derecho.
Si. E tratado ta na vigor pa Aruba desde 1 di januari 1986 y Departamento di Estado di Merca ta confirma esey den su lista di paisnan cu tratado. Corte Comun di Husticia a dicidi dia 15 di december 2014 cu americano por invoc'e directamente y ta wordo trata manera hulandes cu no a nace den e parti caribense di Reino.
Si. Pasobra arubiano tin nationalidad hulandes, nan ta califica bou di e mesun tratado pa e visa di inversionista E-2. E ta exigi un inversion sustancial y realmente haci den un negoshi real cu e peticionario mes ta dirigi. E visa por wordo renoba, pero e no ta hiba na un green card.
Nos ta guia peticion di residencia cu un beroep riba e Tratado di Amistad, permiso di negoshi y e ruta E-2, na papiamento, ingles, hulandes y spaño.
Pidi un consulta → WhatsApp nos