Zes maanden schorsing voor advocaat na door AI verzonnen rechtspraak

Een primeur

Het tuchtcollege voor de advocatuur in Ontario heeft een advocate uit Toronto voor zes maanden geschorst en haar een boete van 10.000 Canadese dollar (ruim 6.000 euro) opgelegd, nadat zij in een procedure rechtspraak had aangevoerd die door een AI-chatbot bleek te zijn verzonnen. Volgens The Toronto Star is het vermoedelijk de eerste keer dat een tuchtuitspraak over foutief AI-gebruik door een advocaat openbaar is gemaakt. De NOS berichtte erover op 23 juli 2026.

Wat er gebeurde

De advocate raakte in 2025 in de problemen in een erfrechtzaak. Zowel in haar processtukken als mondeling ter zitting verwees zij naar uitspraken die niet bestonden; een andere aangehaalde zaak bleek inhoudelijk niets met het geschil te maken te hebben, en bij weer een andere klopte de weergegeven uitkomst niet. Toen de rechter haar vroeg de aangehaalde bronnen te overleggen, kon zij dat niet. Uiteindelijk erkende zij dat de stukken met behulp van AI waren opgesteld.

Daarmee was de zaak niet afgedaan. De advocate wees aanvankelijk naar een assistent — een rechtenstudent — die het AI-werk zou hebben verricht; zelf zou zij niet weten hoe zulke programma’s werken. Toen de toezichthouder doorvroeg en zij weigerde de naam van deze assistent te noemen, kwam de waarheid boven: zij had ten tijde van de procedure helemaal geen assistenten of stagiairs in dienst. Uit de zoekgeschiedenis van haar computer, die het tuchtcollege had opgevraagd, bleek bovendien dat zij zich kort na de ontdekking opnieuw tot dezelfde chatbot had gewend — ditmaal met de vraag hoe zij zich kon voorbereiden op het vervolggesprek met de rechter en een tuchtzaak kon afwenden.

Waarom deze uitspraak ertoe doet

De tuchtrechter veroordeelt niet het gebruik van AI als zodanig. Wat de advocate wordt aangerekend, is klassiek tuchtrecht: het indienen van ongecontroleerde, onjuiste bronnen, en vervolgens het gebrek aan eerlijkheid tegenover rechter en toezichthouder. De technologie is nieuw; de geschonden normen — zorgvuldigheid en integriteit — zijn dat allerminst.

De zaak staat bovendien niet op zichzelf. In Nederland kregen begin dit jaar drie advocaten een waarschuwing van de toezichthouder wegens verkeerd AI-gebruik in procedures; twee van hen moesten verplicht een AI-cursus volgen. Wereldwijd worden inmiddels honderden gevallen geteld waarin rechters partijen of advocaten sanctioneerden vanwege door AI verzonnen bronvermeldingen.

Onze verwachting: het toezicht wordt volwassen — en het gereedschap ook

Wij verwachten dat het toezicht op AI-gebruik in de juridische sector de komende jaren alleen maar zal toenemen. Wat nu nog wordt afgedaan met een waarschuwing of een verplichte cursus, zal geleidelijk verschuiven naar vaste toetsingskaders: dekens en tuchtcolleges die expliciet naar AI-gebruik vragen, rechters die om verantwoording van de werkwijze verzoeken, en kantoren die hun AI-beleid schriftelijk moeten kunnen tonen — net zoals dat eerder gebeurde met de omgang met derdengelden en de antiwitwasregels.

Tegelijk bouwt de sector zelf het antwoord al. Veelzeggend is wat er gebeurt bij Wolters Kluwer, de uitgever achter praktijksoftware Kleos waarmee ook ons kantoor werkt. In Kleos is inmiddels Expert AI-functionaliteit ingebouwd, en sinds mei 2026 is Kleos gekoppeld aan Libra — de juridische AI-werkomgeving die Wolters Kluwer eind 2025 overnam. Het wezenlijke verschil met een algemene chatbot: deze omgeving werkt vanuit geverifieerde, redactioneel onderhouden rechtsbronnen, met aandacht voor transparantie en governance, waardoor onderzoek een traceerbaar onderdeel van het dossier zelf wordt in plaats van een losse vraag aan een anoniem taalmodel.

Dat is precies de richting die wij verwachten én toejuichen: minder ruimte voor vrijblijvend geknutsel met verzonnen bronnen, meer professionele omgevingen waarin de herkomst van iedere verwijzing controleerbaar is. De advocaat die zijn instrumenten serieus kiest, heeft van strenger toezicht weinig te vrezen.

De les voor de praktijk

Ook voor de rechtspraktijk op Aruba en in het bredere Caribisch deel van het Koninkrijk is de boodschap helder. AI kan een waardevol hulpmiddel zijn — bij het doorzoeken van jurisprudentie, het structureren van dossiers of het opstellen van eerste concepten. Maar de verantwoordelijkheid voor ieder stuk dat bij een gerecht wordt ingediend, rust volledig en persoonlijk op de advocaat. Dat betekent: iedere aangehaalde uitspraak wordt in de oorspronkelijke bron geverifieerd vóór indiening, over de werkwijze wordt desgevraagd open kaart gespeeld, en binnen kantoor gelden vaste afspraken over waarvoor AI wel en niet wordt ingezet. Zo werken wij bij Glas & Glas: technologie als instrument, met menselijke controle en vakmanschap als sluitstuk.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Iedere situatie is anders — wij bekijken die van u graag.