Tempran of laat tur hende ta haya di haci cu derecho di herencia: como mayor cu kier regla algo, como partner cu kier sa si e por keda biba den e cas, of como yiu cu ta ricibi un herencia – of net no. E derecho di herencia di Aruba a cambia profundamente riba 1 di september 2021. Hopi hende no sa esey ainda y ta parti di reglanan cu no ta conta mas, por ehempel cu un yiu semper tin derecho riba un “parti legal di yiu” (wettelijk kinddeel). Desde 2021 esey no ta asina mas. Den e articulo aki nos ta splica den lenguahe simpel con e ta funciona awor.

Nos ta basa nos exclusivamente riba Buki 4 di Codigo Civil di Aruba (Burgerlijk Wetboek van Aruba, BWA), manera e ta conta desde 1 di september 2021, riba e regulacion transitorio di e codigo nobo y riba sentencianan reciente di Corte di Promer Instancia di Aruba y Corte Comun di Husticia. Na final di e articulo aki bo ta haya e fuentenan.
Riba 1 di september 2021 e Codigo Civil nobo di Aruba a drenta na vigor. Buki 4 (derecho di herencia) a ser renoba completamente y awor ta parce hopi riba e derecho di herencia di Corsou y Sint Maarten y riba esun di Hulanda. Riba un punto Aruba ta bay mas leu cu Hulanda: e parti legitimo (legitieme portie) a ser aboli. E cambionan mas importante:
Apart di e derecho di herencia, e impuesto tambe a cambia: Aruba no ta cobra impuesto di sucesion (successiebelasting) mas desde 1 di juli 2018. Mas tocante esey den capitulo 10.
| Tema | Derecho bieu (te 1 di september 2021) | Derecho nobo (desde 1 di september 2021) |
|---|---|---|
| Deshereda un yiu | No completamente: e yiu tabata keda cu derecho riba su parti legitimo (parti legal di yiu). | Completamente posibel. E parti legitimo no ta existi mas. |
| Proteccion di yiunan | Parti legitimo den e bienes di e herencia. | Solamente “otro derechonan legal”: un suma unico pa cuido y estudio te 21/25 aña, compensacion pa trabou no paga, tuma over di e empresa di famia. |
| Casa cu sobrebibi sin testament | Tabata hereda hunto cu e yiunan; cada un tabata haya un parti di e bienes. | Particion legal: e casa ta haya tur cos, e yiunan un credito den placa cu no ta exigibel. |
| Partnernan cu ta biba hunto | Sin derecho di herencia y sin proteccion. | Ainda no ta heredero sin testament, pero despues di 10 aña di biba hunto hues por duna e mesun derechonan di cuido cu un casa. |
| Desconta regalonan | Regalonan na un yiu mester a ser descontá, a menos cu e testador a dispone otro. | Solamente si e testador a stipula esey ora di e regalo of den e testament. |
| Impuesto di sucesion | Tabata ser cobra te 1 di juli 2018. | Aboli desde 1 di juli 2018 (independiente di e derecho di herencia nobo). |
Si e persona fayeci no a traha testament, ley ta determina ken ta hereda (articulo 4:10 BWA). Ley ta traha cu cuater grupo. Solamente si no tin ningun hende den un grupo, e siguiente grupo ta bin na turno:
Den un grupo tur hende ta hereda un parti igual. Un mitar ruman ta hereda mitar di loke un ruman completo ta haya, y e parti di un mayor nunca ta menos cu un cuarto (articulo 4:11 BWA). Si un yiu a fayece caba, su mes yiunan (e nietonan di e persona fayeci) ta tuma su luga: esey yama representacion (plaatsvervulling, articulo 4:12 BWA). Famia mas leu cu e di seis grado no ta hereda; e ora ey e herencia ta bay pa Pais Aruba.
Atencion: solamente ken tabatin un relacion di famia legal cu e persona fayeci ta hereda. Un yiu cu e tata no a reconoce, pues, no ta heredero di e tata ey, a menos cu e paternidad ser establece ainda pa hues (esey ta posibel tambe despues di fayecimento). Un stiefyiu no ta hereda di su stieftata of stiefmama, a menos cu esey ta regla den un testament. Y un partner cu ken e persona fayeci tabata biba hunto sin ta casa, nunca ta heredero sin testament.
E mehora practico mas grandi di 2021 ta e particion legal (articulo 4:13 BWA). E ta conta automaticamente si un hende fayece sin testament y laga un casa atras plus un of mas yiu cu ta yiu di e casa ey tambe. E ta funciona asina:
E particion legal ta protehe e casa cu sobrebibi: e no mester bende e cas pa paga e yiunan. Pa protehe e yiunan tambe, un yiu por exigi den cierto situacion tog bienes pa e balor di su credito, por ehempel si e mayor cu sobrebibi kier casa di nobo (articulo 4:19 BWA) of si despues di fayecimento di e mayor cu sobrebibi un stiefmayor ta hereda (articulo 4:20 te 4:22 BWA). Asina ta evita cu e herencia di e promer mayor ta cay den man di un famia “stranho” via un matrimonio nobo.
E particion legal no ta conta si no tur e yiunan ta yiu di e casa (por ehempel den un famia compuesto). Ken den e situacion ey tog kier protehe e casa cu sobrebibi, mester regla esey den un testament. Al contrario, e testador por dispone den un testament cu e particion legal net no ta conta.
Bou di e derecho di herencia bieu di Aruba cada yiu tabatin un parti legitimo: un parti minimo di e herencia cu e mayor no por a mishi cu ne. Desde 1 di september 2021 esey ta pasado. Buki 4 di e BWA nobo simplemente no ta contene e seccion tocante e parti legitimo mas. Un mayor awor mag deshereda un yiu completamente den un testament, pa cualkier motibo, y mag laga tur su patrimonio pa por ehempel un solo yiu, e partner nobo, un amigo of un bon causa. Cu esey legislador a scoge conscientemente pa e libertad di e testador pa determina e mes kico ta pasa cu su patrimonio.
Un yiu deshereda pues no tin derecho mas riba un parti di e herencia. E no por apela tampoco riba e reglanan Hulandes: e Codigo Civil Hulandes si tin ainda un parti legitimo, pero esey no ta conta pa un herencia cu ta ser goberna pa derecho Arubano.
Yiunan no ta keda completamente sin proteccion. Seccion 2 di titulo 3 (articulo 4:28 te 4:41 BWA) ta duna un serie di derecho di cua e testador no por desvia den un testament (articulo 4:41 BWA). Pa yiunan esey ta principalmente:
E derechonan aki tin plazo cortico. Ken kier un suma unico, mester laga sa esey a mas tarda un aña despues di e fayecimento; e credito ta prescribi despues di aña y mei (articulo 4:37 BWA). E peticion pa tuma over e empresa mester ser haci den aña y mei. Hues por prolonga e plazonan aki riba peticion (articulo 4:40a BWA), pero no warda riba esey.
Si bo kier deshereda un yiu, un testament notarial ta necesario; sin testament e yiu ta hereda simplemente segun ley. Tene cuenta cu un yiu menor di edad of cu ta studia tog por pidi un suma unico. Si bo net kier evita cu un yiu ser deshereda of “salta”, por ehempel den un famia compuesto, un testament ta igualmente e unico siguridad.
E casa cu sobrebibi tambe tin un serie di derecho cu e testador no por kita, por ehempel si e casa a ser deshereda pa testament of si tin yiu di un relacion anterior:
E derechonan aki no ta conta si e matrimonio a dura menos cu cinco aña y no a nace yiu for di dje, a menos cu esey lo ta inaceptabel (articulo 4:32a BWA), y tampoco si tabatin caba mas cu un aña un procedura di divorcio andando (articulo 4:32 BWA).
Partnernan cu ta biba hunto. Ken ta biba hunto sin ta casa, no ta hereda di su partner sin testament. E derecho nobo si conoce un regla tipicamente Arubano: si e persona fayeci a biba hunto cu un hende directamente prome cu su fayecimento pa dies aña of mas como si fuera casa, hues por, si esey ta razonabel, igualá e partner ey cu un casa pa e derechonan di cuido (cas, usufructo) (articulo 4:30b BWA). Esey ta un red di siguridad, no un derecho di herencia. Partnernan cu ta biba hunto y cu realmente kier protehe otro, tin mester di un testament.
Na Aruba un testament por ser traha solamente pa acta notarial, of como un documento priva cu bo mes ta skirbi y ta deposita cerca un notario (articulo 4:94 y 4:95 BWA). Un testament cu bo ta traha na cas y ta pone den un lachi, ta invalido. E unico excepcion ta e codicil: un documento skirbi completamente na man, cu fecha y firma, den cua bo por asigna solamente paña, prenda, cierto muebles y buki, y regla bo entiero y donacion di organo (articulo 4:97 BWA). Un testament conhunto di dos persona den un solo acta ta nulo (articulo 4:93 BWA).
Bo por revoca of cambia un testament semper unilateralmente (articulo 4:42 BWA). E ultimo testament ta conta. Testamentnan traha prome cu 1 di september 2021 ta keda valido; notario si por evalua si e contenido bou di e derecho nobo ainda ta haci loke bo tabata kiermen.
Un testament na fabor di famia cercano (te cu e di cuater grado), un stiefyiu of yiu di crianza, e casa of un partner cu ken e persona fayeci a biba hunto mas cu cinco aña, no por ser anula pa abuso di circunstancia (articulo 4:43 BWA). Ken a mata e persona fayeci, a falsifica su testament of a oblig’e pa traha un testament, ta pa ley indigno pa hereda (articulo 4:3 BWA).
Un herencia ta consisti di bienes y debe. Como heredero bo tin tres opcion (articulo 4:190 BWA):
E escogencia ta ser haci pa medio di un declaracion na secretaria di Corte di Promer Instancia, cu ta ser inscribi den e registro di herencia (articulo 4:191 BWA). Pa herederonan menor di edad un mayor of tutor nunca mag acepta puramente; e mester acepta beneficiariamente den seis luna of, cu autorizacion di hues, rechasa (articulo 4:193 BWA). Si despues di aceptacion puro bo descubri un debe cu bo no tabata conoce y tampoco mester a conoce, bo por pidi den tres luna ainda pa aceptacion beneficiario of pa exoneracion (articulo 4:194a BWA).
Despues di e fayecimento notario generalmente ta traha un declaracion di herencia (verklaring van erfrecht). Den dje ta para ken ta e herederonan, si tin un testament y con e herencia a ser acepta. Banconan y Kadaster ta pidi e documento aki prome cu nan colabora. Corte ta señala den un sentencia di juni 2026 cu sin un declaracion di herencia completo ni sikiera por ser determina ken ta e herederonan y si tabatin un testament; un particion ta pega e ora ey.
Si tin varios heredero, nan ta doño hunto di tur e bienes te ora e herencia ser parti. Cada heredero por pidi particion na cualkier momento; e derecho ey no ta prescribi. Si e herederonan no ta yega na un acuerdo hunto, hues por fiha e particion, autoriza un heredero pa bende un cas, of dispone cu su sentencia ta tuma e luga di e firma di un heredero cu ta nenga. Den un herencia complica of cu pleito hues por nombra tambe un liquidador cu ta tuma over e liquidacion.
Regalonan cu e persona fayeci a haci durante su bida, hopi biaha ta hunga un rol den e particion. Bou di e derecho nobo un yiu mester “desconta” un regalo solamente si e mayor a dispone esey ora di e regalo of den e testament (articulo 4:229 BWA). Pa regalonan di prome cu 1 di september 2021 ta conta segun e regulacion transitorio ainda e regla principal bieu: desconta, a menos cu e mayor a dispone otro. Corte a aplica esey na mei 2026 riba un suma di mas cu Afl. 213.000 cu na 2019 a ser transferi for di e cuenta di mama pa un solo yiu muher: e yiu muher ey mester a desconta esey completamente y pa e motibo ey no a haya nada mas for di e benta di e cas.
E fecha di fayecimento ta determina cua derecho di herencia ta conta. Si un hende a fayece prome cu 1 di september 2021, su herencia en principio ta ser liquida segun e derecho bieu, tambe si e particion ta tuma luga awor. Si un hende a fayece riba of despues di 1 di september 2021, e derecho nobo ta conta, tambe si e testament ta hopi mas bieu.
Pa e parti legitimo a traha un regulacion transitorio apart (articulo 83 di e disposicionnan transitorio di e Codigo Civil nobo, AB 2021 no. 43). Yiunan di un hende cu a fayece prome cu 1 di september 2021 a keda cu nan reclamo legitimo, pero mester a hac’e valé den un tempo limita:
E plazonan aki (casi) tur a venci caba. Corte di Promer Instancia a rechasa na juni 2026 e demanda di tres yiu cu na 2025 a reclama nan parti legitimo den e herencia di nan tata fayeci na 1993: nan tabata muchu laat y ademas a ser condena den e gastonan di proceso, pasobra nunca prome nan a tuma contacto. Ken ta kere cu e tin ainda un reclamo legitimo for di un herencia bieu, pues ta haci bon di laga evalua esey inmediatamente.
Aruba no conoce impuesto di sucesion mas desde 1 di juli 2018; e Landsverordening successiebelasting a ser retira pa landsverordening di 24 di mei 2018 (AB 2018 no. 34). Corte di Promer Instancia na 2022 hasta a anula aanslagnan cu despues di e fecha ey ainda a ser impone riba fayecimentonan anterior, pasobra e base legal tabata falta. Si bo ta haya bien inmobil for di un herencia, na e transferencia si por tin impuesto di transferencia (overdrachtsbelasting) na orden (3% te Afl. 250.000 y 6% ariba di esey); notario ta calcula esaki na e liquidacion.
Si e persona fayeci tabata biba na Hulanda, of a emigra for di Hulanda menos cu dies aña pasa, Hulanda por cobra impuesto di herencia (erfbelasting) riba henter e herencia, tambe riba patrimonio na Aruba. Pa Hulandesnan cu propiedad na Aruba esey ta un punto importante pa regla di antemano.
E derecho di herencia Arubano di 2021 ta duna e testador hopi libertad y e casa cu sobrebibi hopi proteccion, pero e ta laga yiunan y partnernan cu ta biba hunto mas na nan suerte cu antes. Ken no ta regla nada, ta laga ley decidi, y e decision ey no semper ta sali manera bo lo kier. Un bon testament, traha na tempo y controla di nobo despues di 2021, ta evita mayoria di e problemanan.
Bo tin pregunta tocante bo mes situacion, bo kier laga traha of controla un testament, of bo ta envolvi den e liquidacion of particion di un herencia? Glas & Glas Attorneys and Legal Consultancy ta cla pa asisti bo, na Papiamento, Hulandes, Ingles of Spaño.
E articulo aki ta destina exclusivamente pa informacion general y ta basa riba Buki 4 di Codigo Civil di Aruba (texto vigente desde 1 di september 2021), e disposicionnan transitorio di e Codigo Civil nobo y sentencianan publica riba rechtspraak.nl te cu augustus 2026. No por deriva ningun derecho di e articulo aki. Pa conseho tocante bo situacion personal bo por tuma contacto cu nos.
Si. Desde 1 di september 2021 e Codigo Civil di Aruba no conoce parti legitimo (legitieme portie) mas. Un mayor por deshereda un yiu completamente den un testament notarial. Un yiu menor di edad of cu ta studia si por pidi ainda un suma unico pa cuido y estudio (articulo 4:35 BWA).
Prome e casa hunto cu e yiunan, despues e mayornan cu ruman hombernan y ruman muhernan, despues e welonan y bisawelonan (articulo 4:10 BWA). Si tin casa y yiunan, e particion legal ta conta: e casa ta haya tur cos y e yiunan un credito den placa cu ta bira exigibel solamente ora e casa cu sobrebibi fayece of bay den bankrot.
No sin testament. Despues di dies aña di biba hunto como si fuera casa, hues por duna e partner e mesun derechonan di cuido cu un casa, manera e derecho pa keda den e cas, pero esey no ta un derecho di herencia. Partnernan cu ta biba hunto tin mester di un testament.
No. Impuesto di sucesion a ser aboli desde 1 di juli 2018. Impuesto di transferencia si por conta ora bien inmobil for di un herencia ser pasa riba nomber di e heredero.
Nos ta traha y controla testament, ta conseha herederonan y ta litiga tocante particion di herencia, na Papiamento, Hulandes, Ingles of Spaño.
Pidi un consulta → WhatsApp nos