Vroeg of laat krijgt iedereen met erfrecht te maken: als ouder die iets wil regelen, als partner die wil weten of hij of zij in het huis kan blijven wonen, of als kind dat een erfenis krijgt – of juist niet. Het Arubaanse erfrecht is op 1 september 2021 grondig veranderd. Veel mensen weten dat nog niet en gaan uit van regels die niet meer gelden, bijvoorbeeld dat een kind altijd recht heeft op een “wettelijk kinddeel”. Dat is sinds 2021 niet meer zo. In dit artikel leggen wij in gewone taal uit hoe het nu werkt.

Wij baseren ons uitsluitend op Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek van Aruba (BWA), zoals dat sinds 1 september 2021 geldt, op de overgangsregeling bij het nieuwe wetboek en op recente uitspraken van het Gerecht in eerste aanleg van Aruba en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie. De bronnen staan aan het einde van dit artikel.
Op 1 september 2021 is het nieuwe Burgerlijk Wetboek van Aruba in werking getreden. Boek 4 (erfrecht) is daarbij volledig vernieuwd en lijkt nu sterk op het erfrecht van Curaçao en Sint Maarten en op dat van Nederland. Op één punt gaat Aruba verder dan Nederland: de legitieme portie is afgeschaft. De belangrijkste veranderingen op een rij:
Los van het erfrecht is ook de belasting veranderd: Aruba heft sinds 1 juli 2018 geen successiebelasting meer. Daarover meer in hoofdstuk 10.
| Onderwerp | Oud erfrecht (tot 1 september 2021) | Nieuw erfrecht (vanaf 1 september 2021) |
|---|---|---|
| Kind onterven | Niet volledig: het kind hield recht op zijn legitieme portie (wettelijk erfdeel). | Volledig mogelijk. De legitieme portie bestaat niet meer. |
| Bescherming kinderen | Legitieme portie in goederen van de nalatenschap. | Alleen “andere wettelijke rechten”: som ineens voor verzorging en studie tot 21/25 jaar, vergoeding voor onbetaald werk, overname familiebedrijf. |
| Langstlevende echtgenoot zonder testament | Erfde samen met de kinderen; ieder kreeg een aandeel in de goederen. | Wettelijke verdeling: de echtgenoot krijgt alles, de kinderen een niet-opeisbare geldvordering. |
| Samenwoners | Geen erfrecht en geen bescherming. | Nog steeds geen erfgenaam zonder testament, maar na 10 jaar samenwonen kan de rechter dezelfde verzorgingsrechten toekennen als aan een echtgenoot. |
| Inbreng van schenkingen | Schenkingen aan een kind moesten worden ingebracht, tenzij de erflater anders bepaalde. | Alleen inbreng als de erflater dat bij de schenking of in het testament heeft voorgeschreven. |
| Successiebelasting | Geheven tot 1 juli 2018. | Afgeschaft per 1 juli 2018 (los van het nieuwe erfrecht). |
Heeft de overledene geen testament gemaakt, dan bepaalt de wet wie erft (artikel 4:10 BWA). De wet werkt met vier groepen. Pas als er in een groep niemand is, komt de volgende groep aan de beurt:
Binnen een groep erft iedereen een gelijk deel. Een halfbroer of halfzus erft de helft van wat een volle broer of zus krijgt, en het erfdeel van een ouder is nooit minder dan een kwart (artikel 4:11 BWA). Is een kind al overleden, dan nemen zijn eigen kinderen (de kleinkinderen van de overledene) zijn plaats in: dat heet plaatsvervulling (artikel 4:12 BWA). Familie verder dan de zesde graad erft niet; dan gaat de nalatenschap naar het Land Aruba.
Let op: alleen wie in familierechtelijke betrekking tot de overledene stond, erft. Een kind dat door de vader niet is erkend, is dus geen erfgenaam van die vader, tenzij het vaderschap alsnog (ook na overlijden) gerechtelijk wordt vastgesteld. Een stiefkind erft niet van zijn stiefouder, tenzij dat in een testament is geregeld. En een partner met wie de overledene ongehuwd samenwoonde, is nooit erfgenaam zonder testament.
De grootste praktische verbetering van 2021 is de wettelijke verdeling (artikel 4:13 BWA). Zij geldt automatisch als iemand zonder testament overlijdt en een echtgenoot achterlaat plus een of meer kinderen die ook kinderen van die echtgenoot zijn. Het werkt zo:
De wettelijke verdeling beschermt de langstlevende: hij of zij hoeft het huis niet te verkopen om de kinderen uit te betalen. Om ook de kinderen te beschermen, kan een kind in bepaalde situaties toch goederen opeisen ter waarde van zijn vordering, bijvoorbeeld als de langstlevende ouder wil hertrouwen (artikel 4:19 BWA) of als na het overlijden van de langstlevende een stiefouder erft (artikelen 4:20 tot en met 4:22 BWA). Zo wordt voorkomen dat de erfenis van de eerste ouder via een nieuw huwelijk bij een “vreemde” familie terechtkomt.
De wettelijke verdeling geldt niet als de kinderen niet allemaal kinderen van de echtgenoot zijn (bijvoorbeeld bij een samengesteld gezin). Wie in die situatie toch de langstlevende wil beschermen, moet dat in een testament regelen. Omgekeerd kan de erflater in een testament bepalen dat de wettelijke verdeling juist niet geldt.
Onder het oude Arubaanse erfrecht had ieder kind een legitieme portie: een minimumdeel van de erfenis waar de ouder niet aan kon komen. Dat is sinds 1 september 2021 verleden tijd. Boek 4 van het nieuwe BWA bevat de afdeling over de legitieme portie eenvoudigweg niet meer. Een ouder mag nu in een testament een kind volledig onterven, om welke reden dan ook, en mag zijn hele vermogen nalaten aan bijvoorbeeld één kind, de nieuwe partner, een vriend of een goed doel. De wetgever koos daarmee bewust voor de vrijheid van de erflater om zelf te bepalen wat er met zijn vermogen gebeurt.
Een onterfd kind heeft dus geen recht meer op een deel van de erfenis. Het kan ook geen beroep doen op de Nederlandse regels: het Nederlandse BW kent nog wel een legitieme portie, maar die geldt niet voor een nalatenschap die door het Arubaanse recht wordt beheerst.
Helemaal onbeschermd zijn kinderen niet. Afdeling 2 van titel 3 (artikelen 4:28 tot en met 4:41 BWA) geeft een aantal rechten waarvan de erflater in een testament niet kan afwijken (artikel 4:41 BWA). Voor kinderen zijn dat vooral:
Deze rechten hebben korte termijnen. Wie een som ineens wil, moet dat uiterlijk één jaar na het overlijden laten weten; de vordering verjaart na anderhalf jaar (artikel 4:37 BWA). Het verzoek tot bedrijfsovername moet binnen anderhalf jaar worden gedaan. De rechter kan deze termijnen op verzoek verlengen (artikel 4:40a BWA), maar wacht daar niet op.
Wilt u een kind onterven, dan is een notarieel testament nodig; zonder testament erft het kind gewoon volgens de wet. Houd er rekening mee dat een minderjarig of studerend kind toch een som ineens kan vragen. Wilt u juist voorkomen dat een kind wordt onterfd of “overgeslagen”, bijvoorbeeld in een samengesteld gezin, dan is een testament eveneens de enige zekerheid.
Ook de langstlevende echtgenoot heeft een aantal rechten die de erflater niet kan wegnemen, bijvoorbeeld als de echtgenoot bij testament is onterfd of als er kinderen uit een eerdere relatie zijn:
Deze rechten gelden niet als het huwelijk korter dan vijf jaar heeft geduurd en er geen kinderen uit zijn geboren, tenzij dat onaanvaardbaar zou zijn (artikel 4:32a BWA), en evenmin als er al meer dan een jaar een echtscheidingsprocedure liep (artikel 4:32 BWA).
Samenwoners. Wie ongehuwd samenwoont, erft niet van zijn partner zonder testament. Het nieuwe recht kent wel een typisch Arubaanse regel: heeft de overledene direct vóór zijn overlijden tien jaar of langer met iemand samengeleefd als waren zij gehuwd, dan kan de rechter, als dat redelijk is, die partner voor de verzorgingsrechten (woning, vruchtgebruik) met een echtgenoot gelijkstellen (artikel 4:30b BWA). Dat is een vangnet, geen erfrecht. Samenwoners die elkaar echt willen beschermen, hebben een testament nodig.
Een testament kan op Aruba alleen worden gemaakt bij notariële akte, of als een onderhandse akte die u zelf schrijft en bij een notaris in bewaring geeft (artikelen 4:94 en 4:95 BWA). Een testament dat u thuis opstelt en in de la legt, is ongeldig. De enige uitzondering is het codicil: een geheel met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend stuk waarin u alleen kleding, sieraden, bepaalde inboedelgoederen en boeken mag toewijzen, en uw uitvaart en orgaandonatie mag regelen (artikel 4:97 BWA). Een gezamenlijk testament van twee personen in één akte is nietig (artikel 4:93 BWA).
U kunt een testament altijd eenzijdig herroepen of veranderen (artikel 4:42 BWA). Het laatste testament geldt. Testamenten die vóór 1 september 2021 zijn gemaakt, blijven geldig; de notaris kan wel beoordelen of de inhoud onder het nieuwe recht nog doet wat u bedoelde.
Een testament ten gunste van naaste familie (tot en met de vierde graad), een stief- of pleegkind, de echtgenoot of een partner met wie de overledene langer dan vijf jaar samenwoonde, kan niet worden vernietigd wegens misbruik van omstandigheden (artikel 4:43 BWA). Wie de overledene heeft omgebracht, zijn testament heeft vervalst of hem heeft gedwongen een testament te maken, is van rechtswege onwaardig om te erven (artikel 4:3 BWA).
Een erfenis bestaat uit bezittingen én schulden. Als erfgenaam heeft u drie keuzes (artikel 4:190 BWA):
De keuze wordt gemaakt door een verklaring bij de griffie van het Gerecht in eerste aanleg, die in het boedelregister wordt ingeschreven (artikel 4:191 BWA). Voor minderjarige erfgenamen mag een ouder of voogd nooit zuiver aanvaarden; hij moet binnen zes maanden beneficiair aanvaarden of, met machtiging van de rechter, verwerpen (artikel 4:193 BWA). Ontdekt u na zuivere aanvaarding een schuld die u niet kende en ook niet hoefde te kennen, dan kunt u binnen drie maanden alsnog om beneficiaire aanvaarding of om ontheffing vragen (artikel 4:194a BWA).
Na het overlijden stelt de notaris meestal een verklaring van erfrecht op. Daarin staat wie de erfgenamen zijn, of er een testament is en hoe de erfenis is aanvaard. Banken en het Kadaster vragen dit document voordat zij meewerken. Het Gerecht wijst er in een uitspraak van juni 2026 op dat zonder een volledige verklaring van erfrecht niet eens kan worden vastgesteld wie de erfgenamen zijn en of er een testament was; een verdeling loopt dan vast.
Zijn er meerdere erfgenamen, dan zijn zij samen eigenaar van alle goederen totdat de nalatenschap is verdeeld. Iedere erfgenaam kan op elk moment verdeling vragen; dat recht verjaart niet. Komen de erfgenamen er samen niet uit, dan kan de rechter de verdeling vaststellen, een erfgenaam machtigen om een woning te verkopen, of bepalen dat zijn vonnis in de plaats treedt van de handtekening van een weigerende erfgenaam. Bij een ingewikkelde of ruziënde boedel kan de rechter ook een vereffenaar benoemen die de afwikkeling overneemt.
Schenkingen die de overledene bij leven deed, spelen bij de verdeling vaak een rol. Onder het nieuwe recht hoeft een kind een schenking alleen “in te brengen” als de ouder dat bij de schenking of in het testament heeft bepaald (artikel 4:229 BWA). Voor schenkingen van vóór 1 september 2021 geldt volgens de overgangsregeling nog de oude hoofdregel: inbrengen, tenzij de ouder anders heeft bepaald. Het Gerecht paste dat in mei 2026 toe op een bedrag van ruim Afl. 213.000 dat in 2019 van de rekening van moeder naar één dochter was overgemaakt: die dochter moest het volledig inbrengen en kreeg daardoor niets meer uit de verkoop van de woning.
De datum van overlijden bepaalt welk erfrecht geldt. Is iemand vóór 1 september 2021 overleden, dan wordt zijn nalatenschap in beginsel volgens het oude recht afgewikkeld, ook als de verdeling pas nu plaatsvindt. Is iemand op of na 1 september 2021 overleden, dan geldt het nieuwe recht, ook als het testament veel ouder is.
Voor de legitieme portie is een aparte overgangsregeling gemaakt (artikel 83 van de overgangsbepalingen bij het nieuwe BW, AB 2021 no. 43). Kinderen van iemand die vóór 1 september 2021 is overleden, hielden hun legitieme aanspraak, maar moesten die binnen een beperkte tijd geldend maken:
Deze termijnen zijn inmiddels (vrijwel) allemaal verstreken. Het Gerecht in eerste aanleg wees in juni 2026 de vordering af van drie kinderen die in 2025 aanspraak maakten op hun legitieme portie in de nalatenschap van hun in 1993 overleden vader: zij waren te laat en werden bovendien in de proceskosten veroordeeld, omdat zij nooit eerder contact hadden opgenomen. Wie meent nog een legitieme aanspraak uit een oude nalatenschap te hebben, doet er dus goed aan dat onmiddellijk te laten toetsen.
Aruba kent sinds 1 juli 2018 geen successiebelasting meer; de Landsverordening successiebelasting is bij landsverordening van 24 mei 2018 (AB 2018 no. 34) ingetrokken. Het Gerecht in eerste aanleg heeft in 2022 zelfs aanslagen vernietigd die na die datum nog waren opgelegd over eerdere sterfgevallen, omdat de wettelijke grondslag ontbrak. Krijgt u onroerend goed uit een nalatenschap, dan kan bij de overschrijving wel overdrachtsbelasting aan de orde zijn (3% tot Afl. 250.000 en 6% daarboven); de notaris berekent dit bij de afwikkeling.
Woonde de overledene in Nederland, of is hij minder dan tien jaar geleden vanuit Nederland geëmigreerd, dan kan Nederland erfbelasting heffen over de hele nalatenschap, ook over vermogen op Aruba. Voor Nederlanders met bezittingen op Aruba is dat een belangrijk punt om vooraf te regelen.
Het Arubaanse erfrecht van 2021 geeft de erflater veel vrijheid en de langstlevende echtgenoot veel bescherming, maar het laat kinderen en samenwoners meer aan hun lot over dan vroeger. Wie niets regelt, laat de wet beslissen, en die beslissing pakt niet altijd uit zoals u zou willen. Een goed testament, tijdig gemaakt en na 2021 nog eens nagekeken, voorkomt de meeste problemen.
Heeft u vragen over uw eigen situatie, wilt u een testament laten opstellen of nakijken, of bent u betrokken bij de afwikkeling of verdeling van een nalatenschap? Glas & Glas Attorneys and Legal Consultancy staat u graag bij, in het Nederlands, Papiamento, Engels of Spaans.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en is gebaseerd op Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek van Aruba (geldende tekst per 1 september 2021), de overgangsbepalingen bij het nieuwe BW en op uitspraken die tot en met augustus 2026 op rechtspraak.nl zijn gepubliceerd. Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend. Voor advies over uw persoonlijke situatie kunt u contact met ons opnemen.
Ja. Sinds 1 september 2021 kent het Burgerlijk Wetboek van Aruba geen legitieme portie meer. Een ouder kan een kind in een notarieel testament volledig onterven. Een minderjarig of studerend kind kan wel nog een som ineens voor verzorging en studie vragen (artikel 4:35 BWA).
Eerst de echtgenoot samen met de kinderen, dan de ouders met broers en zussen, daarna de grootouders en overgrootouders (artikel 4:10 BWA). Zijn er een echtgenoot en kinderen, dan geldt de wettelijke verdeling: de echtgenoot krijgt alles en de kinderen een geldvordering die pas opeisbaar is bij overlijden of faillissement van de langstlevende.
Niet zonder testament. Na tien jaar samenwonen als waren zij gehuwd kan de rechter de partner dezelfde verzorgingsrechten toekennen als een echtgenoot, zoals het recht om in de woning te blijven, maar dat is geen erfrecht. Samenwoners hebben een testament nodig.
Nee. De successiebelasting is per 1 juli 2018 afgeschaft. Bij de overschrijving van onroerend goed uit een nalatenschap op naam van de erfgenaam kan wel overdrachtsbelasting aan de orde zijn.
Wij stellen testamenten op en kijken ze na, adviseren erfgenamen en procederen over de verdeling van nalatenschappen, in het Nederlands, Engels, Spaans of Papiamento.
Vraag een consult aan → WhatsApp ons